Les 9: jij of jou – wat maakt het uit?

Don Quichot trekt ten strijde!

‘Ik ben net zo groot als jou,’ hoor je wel eens. Dat is niet goed. Het is ‘Ik ben net zo groot als jij.’
Deze is ook leuk: ‘hij is leuker als jou.’ Ook niet goed. Dat moet natuurlijk zijn: ‘hij is leuker dan jij.’

Ach, wat maakt het uit. We begrijpen elkaar, toch? In de genoemde voorbeelden is dat waar. Gaan we zulke fouten echter altijd accepteren of zelfs ‘goed’ vinden, dan wordt de taal er niet duidelijker op. Die nuances zijn er namelijk niet voor niets.

Een voorbeeld. In de zin ‘ik ken haar langer dan jou’ is ‘jou’ niet fout. Dan zeg je namelijk dat je ‘haar’ langer kent dan je degene kent tegen wie je dit zegt. Dat kan natuurlijk prima. Bedoelde je echter dat jij haar langer kent dan dat degene tegen wie je praat haar kent, dan moet je ‘jij’ gebruiken en is het dus ‘ik ken haar langer dan jij’. Kun je het nog volgen? Ik wil niet mekkeren, maar dat is toch echt een andere betekenis. Daarom hebben we die twee woorden: ze betekenen iets anders!

Welk woord moet ik gebruiken?

‘Ja maar, ik snap er niks van!’ hoor ik je denken, ‘Hoe weet ik nou welk woord ik moet gebruiken?’ Goede vraag. Gelukkig is er een eenvoudig antwoord. Zinnetjes zoals de genoemde voorbeelden zijn eigenlijk verkorte zinnetjes. We laten stukjes weg. Dat geeft niks, maar het is wel handig als je weet wat je weglaat. Dan weet je ook of je ‘jij’ of ‘jou’ moet gebruiken:
- ‘Ik ken haar langer dan dat jij haar kent’ is de volledige versie van ‘ik ken haar langer dan jij’. Als je het zo leest, is het meteen duidelijk, of niet?
- Net zo is het met ‘Ik ken haar langer dan ik jou ken’. Dat is de volledige versie van ‘ik ken haar langer dan jou’.

Hoe zit dat met ‘ik ben groter dan jou’? Dat is fout, want het is een verkorte versie van ‘ik ben groter dan jij bent’. Je laat de persoonsvorm weg die bij ‘jij’ hoort: bent. Zet je die er weer achter, dan is het meteen duidelijk. Dit kunstje werkt ook met ‘hij’ en ‘hem’ of met ‘zij’ en ‘haar’:
‘Ik vind jou leuker dan hem’ komt van ‘ik vind jou leuker dan ik hem vind’.
‘Ik vind hem leuker dan jij’ komt van ‘ik vind jou leuker dan jij hem vindt’.
‘Ik ben rijker dan zij’ komt van ‘ik ben rijker dan zij is’. Enzovoort.

Waarom het trouwens geen ‘als’ is, maar ‘dan’, lijkt me materiaal voor een volgende les.

Sonnet voor Japan

De wereld brandt. Ik lak mijn nagels rood.
Het nieuws laat zien dat ik niet helpen kan.
Wat moet ik doen? Moet ik het stelpen dan?
Terwijl ik leef vindt weer een land de dood.

De krant schreeuwt moord en brand, ook het journaal.
Ik merk dat ik mijn ogen sluiten wil.
Ik lak. Ik sluit de wereld buiten. Stil!
Dat ik niks doe, dat is toch heel normaal?

Mijn huis is sterk. Mijn nachtrust goed. Geluk.
Een plakje cake. M’n koffie. Slagroom stijf.
De zon. De tuin. Mijn dag kan niet meer stuk.

Daar in Japan redt men het vege lijf.
Hier denk ik dat ik toch de dag maar pluk.
Ik koop mijn aflaat wel op 555.

Ook een aanzoek is doelgroepgerichte communicatie

Social media heten zo, omdat ze bijdragen aan de interactie tussen mensen. Ik ben daar heilig van overtuigd. Zoals bij elke interactie, vraagt het gebruik ervan om zorgvuldigheid en respect voor elkaar. Je loopt tal van risico’s: je kunt vrienden maken, plezier hebben, verliefd worden, je hart breken, antwoorden vinden… Dat kan allemaal gebeuren. Wil je de negatieve kanten vermijden, dan krijg je ook de mooie kanten niet. Daar ben ik de persoon niet naar. Ik loop het risico. En soms levert dat de mooiste dingen op.

Gisteren stond het in de Volkskrant. De dag daarvoor in het AD. Bovendien belden die dag journalisten en redacteuren van radio- en televisiestations. Op internet verscheen het ene berichtje na het andere, tot in België aan toe. Wat was er aan de hand? Wij gaan trouwen!

Mijn lief vroeg mij maandagavond via twitter ten huwelijk. Dat allerlei andere mensen het sneu, triest, kil of belachelijk vinden, is niet relevant. Mensen die denken dat het een verkiezingsstunt is, hebben er al helemaal niets van begrepen. Ik probeer dat maar van me af te laten glijden en te genieten van de vele, welgemeende felicitaties.

Het was een mooi staaltje doelgroepgerichte communicatie. De doelgroep was niet echt een groep in dit geval, maar slechts één persoon. Ik. Mijn vriend vermoedde dat ik deze manier van vragen leuk zou vinden en dat klopt. Ik vond het erg lief en romantisch. Als ik het goed heb, ben ik ook de enige die het leuk moet vinden. Deze communicatieuiting paste dus uitstekend bij de ontvanger en had bovendien het gewenste effect: ik zei ‘ja’.

Alle zuurpruimen die dit niet romantisch vinden, begrijpen de kern van romantiek niet: dat doen waarvan je weet dat de ander het leuk vindt. Ik had me erg opgelaten gevoeld bij een traditioneel rollenspel met m’n lief op één knie en een roos tussen zijn tanden. Dit lieve aanzoek was precies goed. Als anderen dat niet begrijpen, dan klopt dat: zij horen niet bij de doelgroep.