Doelgroepgericht schrijven is niets nieuws

‘Gedrukte letters laat ik u hier kijken,’ schreef de beroemde Nederlandse dichter Leo Vroman in 1949. Zijn prachtige gedicht ‘Voor wie dit leest’ is een staaltje doelgroepgerichtheid waar veel hedendaagse copywriters een puntje aan kunnen zuigen.

Vroman laat in zijn gedicht zien dat hij zich zowel de afstand als de nabijheid tussen schrijver en lezer realiseert. Hij weet dat hij de lezer niet kan aanraken, dat hij zich niet kan laten horen. Maar hij weet ook dat zijn woorden effect kunnen hebben. Hij realiseert zich dat de lezer een mens is als hij, in dezelfde eenzaamheid gevangen, al is het aan de andere kant van het papier, aan de andere kant van de tekst.

De tekst staat tussen schrijver en lezer in. Als een muur? Ja. Er is afstand. Je bent niet bij elkaar. Als een brug? Ja. Zonder die tekst was je helemaal niet met elkaar in aanraking gekomen. De tekst doet iets wat anders niet had plaatsgevonden. De schrijver moet zich daarvan bewust zijn. Je tekst is de handreiking, de aanraking. Doe wat Vroman deed: verplaats je in de lezer. In diens pijn en in diens verlangen. Het is niet zo moeilijk. Jij bent ook mens.

Let wel: ik zeg niet dat columnisten, reclameschrijvers en journalisten nu allemaal op rijm aan de slag moeten. Ik zeg wel: schrijf voor je lezer. Zoals Vroman deed. Altijd. Ik weet wel dat het niet helemaal zo werkt. Als tekstschrijver schrijf je uiteindelijk voor degene die je factuur voldoet. Maar ik blijf dromen dat ik schrijven mag voor de mens aan de andere kant van de tekst. Dat ik schrijf… voor wie dit leest.